Przyspieszenie procedur związanych z zatrudnianiem i legalizacją pobytu kierowców, wznowienie prac nad nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, tzw. ustawą UD18 oraz wsparcie państwa w obliczu rosnących kosztów – to najważniejsze tematy posiedzenia Forum Transportu Drogowego, które odbyło się 28 października 2026 r. w siedzibie ZMPD. Dyskusję moderował dyrektor generalny ZMPD Wiesław Starostka.

Sygnatariuszy Forum Transportu Drogowego przywitali współprzewodniczący posiedzenia: prezes Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce Jan Buczek, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Przewoźników Drogowych „Galicja” Piotr Litwiński oraz prezes Polskiej Izby Gospodarczej Transportu Samochodowego i Spedycji Zdzisław Szczerbaciuk. 

Pierwsza część posiedzenia poświęcona była sprawom organizacyjnym Forum. Do Sygnatariuszy FTD dołączył Komitet Obrony Przewoźników i Pracodawców Transportu reprezentowany przez Prezesa Rafała Meklera oraz Członka Zarządu Tomasza Borkowskiego. 

W tej części obrad dyrektor Departamentu Transportu Piotr Mikiel przypomniał przekazane rządowi pod koniec 2023 i w 2024 r. postulaty FTD oraz przedstawił stopień ich realizacji. 

Prezes ZMPD Jan Buczek podkreślił, że sytuacja międzynarodowego transportu drogowego pozostaje bardzo trudna. Polskie firmy mierzą się z rosnącymi kosztami prowadzenia działalności, których nie są w stanie w pełni przenosić na swoich klientów. Jednocześnie konkurują z przedsiębiorstwami działającymi w innych krajach, w których warunki prowadzenia działalności bywają korzystniejsze.

– Jeżeli obecnie nie możemy zmienić przepisów dotyczących zatrudnienia i rozliczania kosztów socjalnych, szukajmy alternatywnych rozwiązań, które nie będą obciążały budżetu państwa. Jednym z nich jest skrócenie terminu płatności za usługi transportowe do 30 dni – wskazał Jan Buczek. Jak zaznaczył, przewoźnik nie może przez wiele tygodni finansować działalności pośredników. Potrzebuje środków na paliwo, wynagrodzenia kierowców i realizację następnych zleceń. Długie terminy płatności ograniczają płynność finansową firm i zwiększają ryzyko utraty rentowności.

W wewnętrznej dyskusji wybrzmiały najważniejsze kwestie, które mają negatywny wpływ na kondycję branży międzynarodowego transportu drogowego. Kluczowym problemem jest niedobór kierowców zawodowych oraz długotrwałe procedury związane z uzyskiwaniem wiz, zezwoleń na pracę i dokumentów pobytowych. Sygnatariusze FTD wskazywali, że na otrzymanie odpowiednich dokumentów dla kierowców spoza UE trzeba czekać kilkanaście miesięcy. Co więcej - problemy dotyczą zarówno pozyskiwania nowych pracowników, jak i tych kierowców, którzy od lat są zatrudnieni w polskich przedsiębiorstwach, lecz z powodu braku karty pobytu nie mogą realizować przewozów międzynarodowych. Dlatego wymagającą natychmiastowej interwencji urzędników kwestią jest zdecydowane przyspieszenie formalności związanych z procedurą zatrudniania kierowców spoza UE i przedłużaniem ważności dokumentów, w tym przede wszystkim kart pobytu dla już zatrudnionych kierowców.

Innym ważnym tematem posiedzenia była ustawa UD18, której rozwiązania mają dotyczyć m.in. krótszych terminów płatności za usługi transportowe, co z kolei ma poprawić płynność finansową przewoźników i ograniczyć konieczność długotrwałego kredytowania zleceniodawców. Przepisy ustawy mają także chronić przewoźników przed nieuczciwymi pośrednikami, weryfikować uprawnienia przewoźnika oraz zwiększać odpowiedzialność za naruszenia. Przedstawiciele branży zgodnie zaapelowali o wznowienie prac nad projektem i jak najszybsze rozpoczęcie kolejnego etapu legislacyjnego. Zwracali uwagę, że krótsze terminy płatności mogą poprawić płynność finansową przewoźników. Zgodnie podkreślono jednak, że najlepiej byłoby, gdyby terminy płatności, choćby tylko sektorowe objęły całą UE, bowiem wprowadzenie odpowiednich przepisów jedynie na terenie Polski nie będzie w pełni skuteczne. 

Wypracowane stanowiska zaprezentowano przedstawicielom administracji państwowej, który dołączyli do obrad w drugiej części Forum. Gośćmi Sygnatariuszy FTD byli: Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Stanisław Bukowiec, Główny Inspektor Transportu Drogowego Robert Koźlak, dyrektor Departamentu Transportu Drogowego Olga Towarek oraz zastępca dyrektora tego departamentu Bartosz Jabłonka. 

Gości przywitał prezes ZMPD Jan Buczek, który ponownie podziękował ministrowi Stanisławowi Bukowcowi za osobiste zaangażowanie w uruchomienie dofinansowania wymiany tachografów. Prezes ZMPD podkreślił jednocześnie, że realizacja tego postulatu nie rozwiązuje pozostałych problemów branży, dlatego zaapelował o konsekwentne działania w pozostałych obszarach.

Przekazując stanowisko Forum dotyczące konieczności zmiany podejścia urzędników w kwestii zatrudniania kierowców spoza UE prezes Jan Buczek podkreślił, że brak możliwości sprawnego uzyskania dokumentów pobytowych uniemożliwia polskim firmom pełne wykorzystanie potencjału zatrudnionych pracowników. Problem ten przekłada się bezpośrednio na liczbę pojazdów, które mogą wykonywać przewozy, oraz na możliwości rozwoju przedsiębiorstw.

Informując o prowadzonych pracach i konsultacjach Minister Stanisław Bukowiec zadeklarował dalsze rozmowy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz innymi właściwymi instytucjami dotyczące tego postulatu przewoźników. Zapowiedział również spotkanie z udziałem ministerstwa spraw zagranicznych, podczas którego mają zostać omówione konkretne bariery proceduralne i możliwe sposoby ich usunięcia.

Przedstawiciele administracji wskazali, że poprawę sytuacji może przynieść wprowadzona cyfryzacja procedur pobytowych, jednak jej efekty będą widoczne najwcześniej w I kwartale 2027 roku. Zadeklarowali jednocześnie gotowość do poszukiwania rozwiązań, które pozwolą szybciej obsługiwać sprawy kierowców zawodowych.

W odpowiedzi na kolejny postulat, minister Stanisław Bukowiec zadeklarował gotowość powrotu do prac nad projektem ustawy UD18. Zaznaczył przy tym, że istotne jest wypracowanie porozumienia w środowisku transportowym w kwestii określenia maksymalnych terminów płatności za usługi transportowe, w szczególności pomiędzy przewoźnikami a organizatorami przewozów. Dyr. Olga Tworek poinformowała, że rozpoczęcie kolejnych konsultacji z przedstawicielami branży związanych z projektem ustawy UD 18 planowane jest w najbliższym czasie. 

Uczestnicy Forum zwracali także uwagę na presję kosztową, z jaką mierzą się przedsiębiorstwa transportowe. Szczególne znaczenie mają ceny paliwa, rosnące opłaty drogowe oraz koszty pracy. Przewoźnicy podkreślali, że nawet jeśli umowy z klientami przewidują indeksację stawek, jej zastosowanie często jest opóźnione ze względu na konkretne zapisy w umowach. W rezultacie firmy transportowe przez dłuższy czas ponoszą zwiększone koszty, nie otrzymując odpowiedniej rekompensaty.

Jan Buczek przypomniał o przygotowanym przez ZMPD wzorze klauzuli indeksacyjnej i zachęcił przedsiębiorców do powszechniejszego stosowania takich zapisów w umowach. Podkreślił, że konsekwentne egzekwowanie waloryzacji stawek może pomóc ograniczyć negatywne skutki wzrostu kosztów.

Minister Stanisław Bukowiec poinformował o prowadzonych rozmowach z Orlenem dotyczących możliwości przygotowania programu wsparcia dla polskich firm transportowych. Odniósł się również do propozycji wprowadzenia rozwiązań prawnych umożliwiających w przyszłości zwrot części akcyzy od paliwa, wskazując na konieczność dalszych konsultacji z Ministerstwem Finansów.

Istotną część dyskusji poświęcono umowie między Unią Europejską a Ukrainą dotyczącej drogowych przewozów towarów. Przedstawiciele branży wskazywali na nierówne warunki konkurencji wynikające z różnic w kosztach prowadzenia działalności oraz na przypadki wykonywania przewozów, które – w ich ocenie – wymagają skuteczniejszej kontroli.

Postulowano m.in. zwiększenie odpowiedzialności nadawców i odbiorców za sprawdzanie, czy zagraniczny przewoźnik posiada wymagane uprawnienia i zezwolenia. Wskazywano również na potrzebę skuteczniejszego monitorowania przewozów oraz podniesienia kar za naruszenia przepisów, w tym za wykonywanie przewozów bez odpowiednich zezwoleń.

Minister Stanisław Bukowiec poinformował, że Polska zabiega na forum Unii Europejskiej o zmianę warunków obowiązywania umowy z Ukrainą, tak aby zapewnić bardziej wyrównane warunki konkurencji. Wśród rozważanych rozwiązań wymienił m.in. rozszerzenie wymogów dotyczących obowiązkowego montażu tachografów nowej generacji, wzmocnienie kontroli przestrzegania przepisów oraz skuteczniejsze sankcjonowanie naruszeń.

Administracja prowadzi również działania zmierzające do gromadzenia danych o nieprawidłowościach i przedstawiania ich instytucjom unijnym. Minister podkreślił jednak, że rozmowy na temat zmiany umowy są trudne i wymagają budowania poparcia innych państw członkowskich.

Uczestnicy Forum poruszyli również problem nieuczciwych pośredników w przewozie rzeczy, którzy przyjmują zlecenia, a następnie nie regulują należności wobec przewoźników. Wskazano na potrzebę skuteczniejszych zabezpieczeń finansowych, które w rzeczywisty sposób chroniłyby przedsiębiorców przed stratami. Zdaniem przedstawicieli branży samo potwierdzenie posiadania środków na rachunku bankowym nie gwarantuje, że będą one dostępne w chwili, gdy pojawią się zobowiązania wobec przewoźników. Dyskutowano o powiązaniu zabezpieczenia finansowego z uprawnieniem do wykonywania działalności oraz o zwiększeniu odpowiedzialności podmiotów uczestniczących w organizacji przewozu. Podkreślono, że rozwiązania powinny uderzać w nieuczciwe praktyki, a nie utrudniać działalność rzetelnym firmom spedycyjnym.

W odpowiedzi na zgłaszane postulaty przedstawiciele ministerstwa infrastruktury zapowiedzieli dalsze prace i rozmowy dotyczące rozwiązań prawnych w tym obszarze. Problem ma być również przedmiotem odrębnego spotkania. 

Podczas posiedzenia omówiono także inne kwestie istotne dla funkcjonowania transportu drogowego, w tym możliwość wykorzystania europejskich systemów modułowych EMS, zmiany dotyczące zezwoleń dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony oraz działania związane z unijną polityką dekarbonizacyjną. Przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury zadeklarowali dalsze działania na forum europejskim na rzecz rozwiązań uwzględniających sytuację polskich przewoźników, w tym zasadę neutralności technologicznej i ograniczanie nadmiernych obciążeń regulacyjnych.

Podsumowując dyskusję, Jan Buczek podkreślił, że dotychczas udało się zrealizować tylko część postulatów środowiska transportowego. Wśród najpilniejszych zadań wskazał przyspieszenie procedur związanych z zatrudnianiem i legalizacją pobytu kierowców, wznowienie prac nad ustawą UD18, ograniczenie skutków rosnących kosztów oraz poprawę warunków konkurencji na rynku przewozów międzynarodowych. Przedstawiciele administracji zadeklarowali gotowość do kontynuowania rozmów i konsultacji. Dla branży kluczowe będzie teraz przełożenie tych deklaracji na konkretne rozwiązania prawne i organizacyjne.

Po posiedzeniu w imieniu Sygnatariuszy Forum współprzewodniczący FTD wysłali pismo do ministra Stanisława Bukowca (w załączeniu) przypominające o najważniejszych problemach branży.

Opr. ZMPD/DWSK/PG