Polscy przewoźnicy międzynarodowi od wielu lat wykonują przewozy drogowe rzeczy do i z Federacji Rosyjskiej. Jesteśmy więc obecni na rynku rosyjskim od lat i mamy wypracowaną dobrą pozycję, jako solidni partnerzy w obsłudze transportowej rosyjskich przedsiębiorstw, co doceniają i potwierdzają także nasi krajowi i zagraniczni partnerzy.

Do 11 lutego 2004 roku, kiedy ratyfikowano aktualnie obowiązująca umowę, przewozy były wykonywane według zapisów określonych w Umowie między Rządem Polskiej Republiki Ludowej i Rządem ZSRR o międzynarodowych przewozach drogowych podpisanej 7 maja 1966 r. w Moskwie.

Ta umowa nie była zła dla polskich przewoźników, bo dawała możliwość wykorzystania naszego położenia geopolitycznego w obsłudze eksportu do ZSRR, a potem do Federacji Rosyjskiej z uwzględnieniem zasady tranzytowania własnego kraju.

AKTUALNA UMOWA

Obecnie zasady wykonywania transportu drogowego pomiędzy Polską i Federacją Rosyjską reguluje Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 30 sierpnia 1996 r.(M.P. z 2005 r. Nr 61, poz. 806).

Umowa ta weszła w życie 15 lutego 2004 r. Integralną część umowy stanowią również dwa dodatkowe akty prawne:

- Protokół o stosowaniu Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzony w Warszawie 30 sierpnia 1996 r.;

-  Protokół o wprowadzeniu zmian i uzupełnień do Umowy, sporządzony w St. Petersburgu 11 września 2003 r.

Zgodnie z postanowieniami tej umowy przewozy ładunków między obu państwami lub w tranzycie przez terytoria tych krajów mogą być wykonywane pojazdami samochodowymi na podstawie zezwoleń drogowych wydawanych przez właściwe organy Polski i Federacji Rosyjskiej. Na każdy przewóz ładunków wymagane jest oddzielne zezwolenie, które uprawnia do wykonania jednej jazdy tam i z powrotem. Ministerstwa Transportu Polski i Federacji Rosyjskiej corocznie przekazują sobie wzajemnie uzgodnioną liczbę zezwoleń na przewozy ładunków.

Artykuł 18 umowy dwustronnej powołuje Komisję Mieszaną w celu wykonania postanowień niniejszej umowy. Komisja Mieszana, jako organ roboczy, spotyka się okresowo i uzgadnia  kontyngent zezwoleń oraz tryb wymiany tych zezwoleń. Ustala i wyjaśnia również inne kwestie określone umową oraz dotyczące problemów występujących przy wykonywaniu przewozów przez przewoźników polskich i rosyjskich.

W umowie wyróżnia się dwa rodzaje zezwoleń drogowych: zezwolenia ogólne oraz zezwolenia specjalne. Zezwolenia ogólne uprawniają polskich przewoźników do wykonywania przewozów: 

- z Polski do Federacji Rosyjskiej lub z Federacji Rosyjskiej do Polski,

- przejazdów w tranzycie przez terytorium Rosji.

Zezwolenia specjalne, tzw. do lub z krajów trzecich uprawniają polskich przewoźników do wykonywania przewozów:

- z Federacji Rosyjskiej do kraju trzeciego (czyli innego niż Polska lub Rosja) i z kraju trzeciego do Federacji Rosyjskiej.

KONSEKWENCJE UMOWY

Obowiązująca umowa dwustronna jest niekorzystna dla polskich przewoźników. Podstawowym problemem są ww. kategorie zezwoleń, które stawiają stronę rosyjską w zdecydowanie korzystniejszej sytuacji. Dla przewoźników rosyjskich najistotniejszy jest bowiem przejazd tranzytem przez terytorium Polski przy przewozie ładunków z krajów Unii Europejskiej. Polscy przewoźnicy w przypadku przewozów ładunków z krajów Unii Europejskiej do Rosji muszą posiadać rosyjskie zezwolenia do i z krajów trzecich, które stanowią niezależną kategorię zezwoleń i są od lat przez stronę rosyjską mocno reglamentowane. Udział polskich przewoźników w tym rynku jest tradycyjny i trwa od wielu lat, dlatego ZMPD bacznie obserwuje wszelkie ustalenia komisji mieszanych i aktywnie uczestniczy w pracach nad stworzeniem korzystnych warunków wykonywania przewozów przez polskich przewoźników. Oczywiście efekty zależą od właściwej współpracy z administracją państwową. Naszym zdaniem, w celu zapewnienia właściwego udziału polskich przewoźników w tym rynku istnieje potrzeba renegocjacji umowy dwustronnej i wprowadzenia trzeciej kategorii zezwoleń - odrębnych zezwoleń tranzytowych - lub nie limitowania wszystkich rodzajów zezwoleń albo całkowitej liberalizacji przewozów między Polską i Federacją Rosyjską. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na wyrównanie szans przetargowych stron i umożliwiłoby zabezpieczenie interesów polskich przewoźników drogowych. Niestety, dotychczas strona rosyjska deklaruje możliwość rozważania liberalizacji przewozów dwustronnych i tranzytowych, natomiast nie wyraża zgody na liberalizację przewozów do i z krajów trzecich, które na początku obowiązywania tej umowy stanowiły 50 proc. ogólnego kontyngentu zezwoleń. 

ZMIENIONE POTRZEBY

Współpraca gospodarcza między Polską i Federacja Rosyjską w ostatnich latach rozwija się dynamicznie. Równolegle z rozwojem obrotów handlowych następował wzrost liczby przewozów wykonywanych transportem drogowym.

Obroty towarowe między Polską i Federacją  Rosyjską w latach 2001 - 2009 wzrosły z 6 146 mln EUR w roku 2001 do 19 927 mln Eur w roku 2008 (wzrost o 324%).

Należy jednak zwrócić uwagę, że do 2003 r. przewozy z krajów trzecich, zgodnie z zapisami poprzedniej umowy dwustronnej z 1966 r., mogły być wykonywane na podstawie zezwoleń ogólnych pod warunkiem przejazdu tranzytowego przez kraj rejestracji pojazdu, co było korzystne dla polskich przewoźników, którzy głównie przewozili ładunki z krajów Unii Europejskiej do Rosji.

Z tych też powodów - jedną z największych barier dla rozwoju współpracy polskich przedsiębiorców transportowych z Rosją jest niewystarczająca liczba zezwoleń drogowych. Szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na rosyjskie zezwolenia uprawniające do przewozów do lub z krajów trzecich, których liczba jest przez stronę rosyjską od 2004 r. konsekwentnie ograniczana.

Zgodnie z zapisem punktu 2 Protokołu o wprowadzeniu zmian i uzupełnień do Umowy sporządzonego w ST. Petersburgu w 2003 r. "w celu osiągnięcia równowagi przy wykonywaniu przewozów ładunków do/z państw trzecich liczbę zezwoleń specjalnych, do/z państw trzecich, określa się w zależności od rocznego kontyngentu zezwoleń na przewozy dwustronne tranzytowe". W związku z tym, powołując się na ten zapis, strona polska zaproponowała stronie rosyjskiej, aby zezwolenia na przewozy do/z krajów trzecich w 2010 r. i w latach następnych były określone zgodnie z tym zapisem i stanowiły 33% ogólnego kontyngentu zezwoleń (Protokół).  

Strona rosyjska dotychczas nie wyraziła zgody na propozycję polską, używając argumentu, że podjęcie takiej decyzji nie wpłynęłoby pozytywnie na rozwój współpracy Federacji Rosyjskiej z państwami eksportującymi towary do Rosji. Strona rosyjska stoi na stanowisku, że wymiana zezwoleń na przewozy do/z krajów trzecich powinna być prowadzona na zasadach parytetu i że całkowita liczba zezwoleń na przewozy do/z krajów trzecich dla przewoźników polskich i rosyjskich nie może przekroczyć 5000 sztuk.

Z powodu tak rozbieżnych stanowisk komisja mieszana przekazala sprawę do przedstawicieli przewoźników polskich (ZMPD) i rosyjskich (ASMAP), aby wypracowali rekomendację i przekazali ją przedstawicielom administracji. Na tej podstawie będą podejmowane decyzje przez komisje mieszaną. Na posiedzeniach w dniach 27 listopada minionego roku w Moskwie i 29 stycznia br. w Warszawie wymieniono się argumentami. Dyskusje przewoźników nie doprowadziły do pełnego kompromisu, jednak ulegają modyfikacji sztwyne stanowiska, zaprezentowane podczas komisji mieszanej w Swietłogorsku w październiku 2009 r. Być może porozumienie zostanie wypracowane na następnym posiedzeniu polsko - rosyjskiej komisji mieszanej, które odbędzie się 8 lutego w Moskwie.

Opr. ZMPD/DTR/AG